Grób św. Paisjusza w Suroti i klasztor św. Anastazji

Święty Paisjusz Hagioryta (1924–1994) to jeden z najpowszechniej czczonych współczesnych greckich świętych, kanonizowany w 2015 roku. Pochowany jest nie na Górze Athos, lecz w małym żeńskim klasztorze pod Suroti, wioską trzydzieści kilometrów na południowy wschód od Salonik, około trzydziestu pięciu minut jazdy.

Klasztor przyjmuje pielgrzymów tylko w cztery dni: wtorek, czwartek, sobotę i niedzielę. Dlatego ta wycieczka nie odbywa się codziennie — i dlatego docieramy pod bramę, zanim się otworzy. Kolejka do grobu trwa zwykle od godziny do półtorej i wpisaliśmy ją w harmonogram, zamiast liczyć, że się nie pojawi.

Dwadzieścia minut dalej, w Vasilika, odwiedzamy klasztor św. Anastazji Farmakolytrii — patriarchalny monaster założony w 888 roku. Wstęp do obu miejsc jest bezpłatny. W mieście jesteśmy z powrotem około 14:15.

Państwa dzień, krok po kroku

1. 08:30
   Biała Wieża: pierwszy odbiór

   Nasz pilot czeka na alei Nikis z tabliczką Exit Bus. Prosimy przyjść dziesięć minut wcześniej. Kawę warto wypić przed przyjściem — na tej trasie nie ma postoju, dojazd jest na to zbyt krótki.

2. 08:45
   Plac Arystotelesa: wyjazd

   Główny punkt odbioru, na rogu Aristotelous i Tsimiski. Tu wsiada większość grupy. Wyjeżdżamy punktualnie, bo wszystko tego dnia zależy od bramy, która otwiera się o 10:00 i zamyka o 15:00.

3. 08:55
   Sintrivani i wyjazd z miasta

   Ostatni odbiór w mieście, potem na wschód, w stronę Thermi. Pilot opowiada, kim był św. Paisjusz i dlaczego tyle znaczy dla Greków, oraz przypomina dwie zasady, na których łapią się odwiedzający: zasady ubioru i całkowity zakaz fotografowania w Suroti.

4. 09:15
   Lotnisko w Salonikach (SKG)

   Zatrzymujemy się przy przylotach dla osób nocujących koło lotniska lub przylatujących prosto z samolotu. To nie objazd — lotnisko leży między miastem a Suroti, zaledwie 17 km od klasztoru.

5. 09:40
   Suroti: przed otwarciem bramy

   Trzydzieści kilometrów od Salonik, około trzydziestu pięciu minut jazdy. Celowo stajemy pod bramą dwadzieścia minut przed czasem, bo początek kolejki przesuwa się w ułamku czasu, jakiego potrzebuje jej koniec. Ostatnia kontrola ubioru odbywa się tutaj, nie w środku.

6. 10:00
   Brama się otwiera — kolejka do grobu

   Hezychasterion św. Jana Teologa to klasztor żeński, założony w 1967 roku i prowadzony przez mniszki. Nie przyjmuje grup zorganizowanych, więc wchodzimy pojedynczo, jak zwykli pielgrzymi, a nie jako wycieczka. Trzeba liczyć się z godziną do półtorej kolejki, niemal w ciszy.

7. 11:15
   Grób św. Paisjusza

   Św. Paisjusz Hagioryta zmarł 12 lipca 1994 roku, a Patriarchat Ekumeniczny kanonizował go w styczniu 2015 roku. Nigdy tu nie mieszkał — został tu pochowany, a grób to prosty drewniany krzyż nad gołą ziemią. Nie ma biletów i nie ma żadnych zdjęć.

8. 11:40
   Św. Arseniusz z Kapadocji i księgarnia

   W tym samym klasztorze spoczywają relikwie św. Arseniusza z Kapadocji, kapłana, który ochrzcił Paisjusza w Farasie w 1924 roku. Mniszki prowadzą wydawnictwo i sprzedają pisma starca po grecku i angielsku. Powrót do autokaru o 12:00.

9. 12:05
   Dalej do Vasilika

   Czternaście kilometrów, mniej więcej dwadzieścia minut wśród gajów oliwnych i winnic, w stronę drogi Saloniki–Poligiros. Ostatnie 3,5 km to wąski podjazd — właśnie dlatego obsługujemy tę wycieczkę 21-miejscowym Sprinterem, a nie pełnowymiarowym autokarem.

10. 12:25
    Klasztor św. Anastazji Farmakolytrii

    Patriarchalny i stauropigialny monaster przy 32. kilometrze, założony pod koniec IX wieku — tradycja przypisuje go cesarzowej Teofano, pierwszej żonie Leona VI Mądrego. W 1522 roku odnowił go Teonas, mnich z Góry Athos, późniejszy metropolita Salonik. Cerkiew, do której Państwo wchodzą, odbudowano po spaleniu klasztoru w czerwcu 1821 roku, kiedy przepadły jego cesarskie pamiątki.

11. 13:05
    Relikwie, kaplica i teren klasztoru

    Można tu uczcić cząstkę Krzyża Świętego, relikwie apostoła Andrzeja Pierwszego Powołanego oraz samego św. Teonasa. Na dziedzińcu stoi kaplica św. Stefana; trzynaście kaplic filialnych klasztoru — wśród nich śś. Kyrikosa i Julitty z rzadkimi XVI-wiecznymi freskami szkoły Galatsanoi — jest rozsianych po górze i nie starcza na nie czasu. Wstęp również tutaj jest bezpłatny.

12. 13:35
    Powrót do Salonik

    W dół zbocza i na drogę na Poligiros, trzydzieści pięć kilometrów do miasta. Wysadzamy w tych samych punktach; ostatni przystanek przy placu Arystotelesa około 14:15. Popołudnie należy do Państwa.

Punkty odbioru

• Biała Wieża, aleja Nikis08:30Przy przystanku autobusowym naprzeciwko wieży. Pierwszy odbiór dnia.
• Plac Arystotelesa i Tsimiski08:45Główny punkt wyjazdu. Od tego miejsca liczy się godzina odjazdu.
• Plac Sintrivani (Kamara – Uniwersytet)08:55Ostatni odbiór w mieście, dokładnie na naszej trasie wyjazdowej na wschód.
• Hotele w centrum (Tsimiski – Nikis – Egnatia)08:35Na życzenie, tam gdzie autokar może się bezpiecznie zatrzymać.
• Lotnisko w Salonikach (SKG)09:15Naprawdę po drodze — tylko 17 km od Suroti. Bez dopłaty.

Wysadzamy w tym samym miejscu, w którym Państwa odebraliśmy.

Ceny grupowe i wycieczka prywatna

Warto wiedzieć przed wyjazdem

• ZASADY UBIORU — PROSZĘ PRZECZYTAĆ NAJPIERW. Do Suroti panie wpuszczane są WYŁĄCZNIE w luźnej spódnicy sięgającej poniżej kolana, z zakrytymi ramionami. Spodnie NIE są akceptowane, nawet z chustą czy narzutką na wierzchu; podobnie krótkie spódnice oraz bluzki bez rękawów lub odsłaniające ramiona. Panowie i dzieci: bez szortów i koszulek bez rękawów. Klasztor NICZEGO nie wypożycza — ani spódnic, ani chust, ani okryć — i zawraca ludzi spod bramy. Prosimy przyjść odpowiednio ubranym już z hotelu.
• DNI I GODZINY OTWARCIA. Suroti przyjmuje pielgrzymów we wtorki i czwartki 10:00–13:00 i 17:00–19:00, w soboty 10:00–15:00, w niedziele 11:00–13:00 i 17:00–19:00. W poniedziałki, środy i piątki jest zamknięte. Godziny są takie same przez cały rok — nie ma osobnego rozkładu zimowego. Nasz standardowy harmonogram powyżej to wersja sobotnia; we wtorki i czwartki też wyjeżdżamy o 08:45, a w niedziele o 09:45, bo brama otwiera się godzinę później.
• OKRESY ZAMKNIĘCIA. Suroti zamyka się całkowicie w Tygodniu Seropustnym i Wielkim Tygodniu — daty przesuwają się co roku wraz z prawosławną Wielkanocą, więc sprawdzamy je przed potwierdzeniem rezerwacji. 12 lipca, w dniu święta świętego, kolejka trwa od dwóch do czterech godzin i przybywają tysiące pielgrzymów; w tym dniu nie sprzedajemy wersji półdniowej, tylko osobny program całodniowy. W wigilię, 11 lipca, pojazdy w ogóle nie mają wjazdu pod klasztor — mniszki dowożą pielgrzymów własnymi autobusami — więc tego dnia również nie jeździmy.
• ZAKAZ FOTOGRAFOWANIA. Fotografowanie i filmowanie jest całkowicie zabronione na całym terenie Suroti. To zasada, nie prośba — i jest egzekwowana. W klasztorze św. Anastazji prosimy zapytać, zanim podniosą Państwo aparat.
• KOLEJKA NA STOJĄCO. Trzeba przewidzieć od godziny do półtorej stania w Suroti, w dużej części pod gołym niebem — latem w upale, zimą na zimnie i wietrze. Prosimy zabrać nakrycie głowy, wodę i wygodne buty. Kto nie da rady czekać, może usiąść na terenie klasztoru albo wrócić do autokaru.
• DOSTĘPNOŚĆ. Oba klasztory mają schody i nierówne nawierzchnie, a do św. Anastazji prowadzi wąski, 3,5-kilometrowy podjazd z głównej drogi. Autokar dojeżdża pod samo wejście, ale nie ma tam podjazdów ani wind. O problemach z poruszaniem się prosimy poinformować przy rezerwacji, abyśmy mogli je uwzględnić.
• JEDNA UCZCIWA UWAGA. Czaszka i prawa stopa św. Anastazji zostały skradzione w kwietniu 2012 roku i nigdy ich nie odzyskano — nie ma ich już w klasztorze. Uczczą tam Państwo cząstkę Krzyża Świętego oraz relikwie apostoła Andrzeja, św. Teonasa i św. Matrony Moskiewskiej. Mówimy o tym z góry, aby nikt nie przyjechał z innym oczekiwaniem.